{"id":5476,"date":"2022-01-18T08:21:01","date_gmt":"2022-01-18T05:21:01","guid":{"rendered":"https:\/\/oktayvural.com.tr\/?p=5476"},"modified":"2022-01-18T08:21:01","modified_gmt":"2022-01-18T05:21:01","slug":"ermenistanla-normallesme-kosulsuz-olur-mu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/oktayvural.com.tr\/ermenistanla-normallesme-kosulsuz-olur-mu\/","title":{"rendered":"Ermenistan&#8217;la Normalle\u015fme Ko\u015fulsuz Olur Mu?"},"content":{"rendered":"\n<p>14 Ocak 2022&#8217;de Moskova&#8217;da T\u00fcrkiye ve Ermenistan \u00f6zel temsilcileri <em><strong>&#8220;m\u00fczakereleri tam normalle\u015fme hedefiyle \u00f6n \u015fart olmaks\u0131z\u0131n s\u00fcrd\u00fcrme&#8221;<\/strong><\/em> hususunda mutab\u0131k kalm\u0131\u015f. <\/p>\n\n\n\n<p>Bilindi\u011fi gibi T\u00fcrkiye Ermenistan&#8217;\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 1991 y\u0131l\u0131 sonunda tan\u0131m\u0131\u015f, ancak T\u00fcrkiye&#8217;nin \u00f6n \u015fartlar\u0131 yerine getirilmedi\u011finden diplomatik ili\u015fki kurulmam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015e\u00fcphesiz gerek diplomatik gerekse di\u011fer ili\u015fkilerin normalle\u015fmemesinin sebepleri vard\u0131r. T\u00fcrkiye\u2019nin ortaya koydu\u011fu \u015fartlar vard\u0131r. <\/p>\n\n\n\n<p>Ba\u015fbakan Demirel 24 Aral\u0131k 1991&#8217;de Ermenistan Devlet Ba\u015fkan\u0131na yazd\u0131\u011f\u0131 mektupta \u015funlar\u0131 ifade etti: <strong><em>&#8220;Ermenistan&#8217;\u0131 tan\u0131rken,.. Ermenistan\u2019\u0131n TC ve di\u011fer kom\u015fular\u0131 ile ili\u015fkilerinde \u2026toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne sayg\u0131 ve s\u0131n\u0131rlar\u0131n de\u011fi\u015fmezli\u011fi ilkesine ba\u011fl\u0131 kalaca\u011f\u0131\u2026 anlay\u0131\u015f\u0131 i\u00e7inde hareket etmi\u015ftir.\u201d <\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ermenistan, iki \u00fclke aras\u0131ndaki s\u0131n\u0131r\u0131 saptayan 16 Mart 1921 tarihli Moskova Antla\u015fmas\u0131n\u0131n ve bu belgeyi teyit eden ve Ermenistan taraf\u0131ndan da imzalanm\u0131\u015f olan 13 Ekim 1921 tarihli Kars Antla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131n y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte oldu\u011funu beyan etmekten hep ka\u00e7\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Ayr\u0131ca 23 A\u011fustos 1990&#8217;da kabul edilen ve Anayasa taraf\u0131ndan esas kabul edilen \u201cBa\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k Bildirgesi\u201dnin 11. md. \u015f\u00f6yledir:<em> \u201cErmenistan 1915 y\u0131l\u0131nda Osmanl\u0131 T\u00fcrkiye\u2019sinde ve Bat\u0131 Ermenistan\u2019da vuku bulmu\u015f olan Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n uluslararas\u0131nda tan\u0131nmas\u0131 g\u00f6revini destekler\u201d. <\/em><\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6te yandan A\u011fr\u0131 Da\u011f\u0131&#8217;n\u0131n Ermenistan&#8217;\u0131n resm\u00ee devlet armas\u0131 oldu\u011funun Ermenistan Anayasas\u0131&#8217;n\u0131n 13&#8217;\u00fcnc\u00fc maddesinde tescil edilmi\u015ftir. <\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiye Cumhuriyeti, Ermenistan&#8217;\u0131 tan\u0131d\u0131\u011f\u0131na dair mektubunda yer alan <strong><em>\u201ctoprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne sayg\u0131 ve s\u0131n\u0131rlar\u0131n de\u011fi\u015fmezli\u011fi ilkesine ba\u011fl\u0131 kalmak\u201d <\/em><\/strong>\u015fartlar\u0131 ger\u00e7ekle\u015fmedi\u011fi i\u00e7in, bu g\u00fcne kadar, Ermenistan ile diplomatik ili\u015fkiler kurmam\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiye D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Hikmet \u00c7etin de 1992&#8217;de AG\u0130K\/AG\u0130T oturumunda diplomatik ili\u015fkilerin kurulmas\u0131 i\u00e7in Moskova ve Kars antla\u015fmalar\u0131n\u0131 onaylayarak T\u00fcrkiye ile s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 tan\u0131mas\u0131, Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 kabul ettirme \u00e7abas\u0131ndan ve taleplerinden vazge\u00e7mesi gerekir demi\u015ftir. <\/p>\n\n\n\n<p>Ermenistan&#8217;\u0131n \u00f6nce Da\u011fl\u0131k Karaba\u011f&#8217;\u0131 sonra da Kelbecer&#8217;i ve bilahare \u00e7evresindeki yedi b\u00f6lgeyi i\u015fgali \u00fczerine T\u00fcrkiye, 3 Nisan 1993 tarihinde T\u00fcrkiye-Ermenistan s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n kapat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, demiryolu ve hava ba\u011flant\u0131lar\u0131n\u0131n kesildi\u011fini, transit ticaretin de durduruldu\u011funu bildirdi. Daha sonra da T\u00fcrkiye Ermenistan&#8217;la ili\u015fkilerini normalle\u015ftirmek i\u00e7in \u00f6n \u015fart olarak <em>&#8220;Da\u011fl\u0131k Karaba\u011f \u00fczerinde bask\u0131 uygulay\u0131p m\u00fccadelesine son vermesini ve Azerbaycan\u2019\u0131n h\u00e2kimiyetini ve toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kabul etmesini sa\u011flamak.&#8221;<\/em> ko\u015fulu eklendi. <\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6zetle T\u00fcrkiye-Ermenistan aras\u0131nda normalle\u015fmenin engeli; Diplomasi bak\u0131m\u0131ndan Ermenistan&#8217;\u0131n T\u00fcrkiye&#8217;nin toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ile Moskova ve Kars Anla\u015fmalar\u0131n\u0131 onaylamamas\u0131, Ermeni soyk\u0131r\u0131m iddialar\u0131 ile S\u0131n\u0131r\u0131n kapat\u0131lmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan Karaba\u011f ile Azerbaycan topra\u011f\u0131n\u0131n i\u015fgalidir.<\/p>\n\n\n\n<p>2 Nisan 2009&#8217;da da Ermenistan&#8217;la ili\u015fkilerin normalle\u015fmesi i\u00e7in mutabakata var\u0131ld\u0131\u011f\u0131 haberleri \u00fczerine <em>&#8220;Da\u011fl\u0131k Karaba\u011f konusunda Azerbaycan ile Ermenistan aras\u0131nda mutabakat sa\u011flanmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece T\u00fcrkiye ile Ermenistan aras\u0131nda nihai bir s\u00f6zle\u015fmenin imzalanmayaca\u011f\u0131&#8221;<\/em> ifade edildi.<\/p>\n\n\n\n<p>13 May\u0131s 2009&#8217;da da <em>&#8220;Da\u011fl\u0131k Karaba\u011f&#8217;\u0131n i\u015fgali sona ermeden, Ermenistan s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131n s\u00f6z konusu olmayaca\u011f\u0131&#8221;<\/em> ve 8 Aral\u0131k 2009&#8217;da <em>&#8220;T\u00fcrkiye-Ermenistan problemi tamam\u0131 ile Yukar\u0131 Karaba\u011f sorunu ile ilgili.\u201d<\/em> belirtildi.<\/p>\n\n\n\n<p>10 Ekim 2009&#8217;da da T\u00fcrkiye-Ermenistan aras\u0131nda iki protokol imzalanm\u0131\u015ft\u0131: D\u0130PLOMAT\u0130K \u0130L\u0130\u015eK\u0130LER\u0130N KURULMASINA DA\u0130R PROTOKOL ile \u0130L\u0130\u015eK\u0130LER\u0130N GEL\u0130\u015eT\u0130R\u0130LMES\u0130NE DA\u0130R PROTOKOL\u2026 Bu protokollerle ilgili TBMM&#8217;de 21 Ekim 2009&#8217;da g\u00f6r\u00fc\u015fme yap\u0131lm\u0131\u015f, ben de bu konudaki ele\u015ftirilerimi yapm\u0131\u015ft\u0131m&#8230; Karaba\u011f sorununun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc ve Ermenistan&#8217;\u0131n Azerbaycan topraklar\u0131ndan \u00e7\u0131kmas\u0131 ve T\u00fcrk topraklar\u0131na y\u00f6nelik taleplerinden vazge\u00e7mesi ve s\u00f6zde soyk\u0131r\u0131m iddialar\u0131n\u0131 d\u0131\u015f politikan\u0131n esas\u0131 haline getirmekten ka\u00e7\u0131nmadan diplomatik ili\u015fkilerin kurulmas\u0131n\u0131n do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131 ifade edildi. Bilahare bu protokollerin onaylamas\u0131ndan vaz ge\u00e7ildi. <\/p>\n\n\n\n<p>Azerbaycan Ermenistan i\u015fgali alt\u0131ndaki 7 b\u00f6lgeyi i\u015fgalden, T\u00fcrkiye&#8217;nin deste\u011fiyle, Ermenistan&#8217;\u0131 yenilgiye u\u011fratarak zaferle kurtard\u0131. Ancak 1 Aral\u0131k 1989&#8217;da Ermenistan&#8217;\u0131n Karaba\u011f&#8217;\u0131 ilhak etmesi ve bilahare Hocal\u0131 katliam\u0131 ile ba\u015flayan Da\u011fl\u0131k Karaba\u011f sorunu devam etmektedir. <\/p>\n\n\n\n<p><strong>Bu durumda T\u00fcrkiye-Ermenistan aras\u0131nda 14 Ocak 2022&#8217;de g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri <em>&#8220;normalle\u015fme hedefiyle \u00f6n \u015fart olmaks\u0131z\u0131n s\u00fcrd\u00fcrme&#8221;<\/em> mutabakat\u0131 bug\u00fcne kadar T\u00fcrkiye&#8217;nin Ermenistan&#8217;la diplomatik ili\u015fki kurmas\u0131na ve normalle\u015fmesine y\u00f6nelik tutumunu haleldar etmemelidir. <\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>M\u00fczakerelerin sonucunda Ermenistan&#8217;la normalle\u015fmenin birbirini tamamlayan \u00fc\u00e7 boyutu olmal\u0131d\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>Ermenistan&#8217;\u0131n T\u00fcrkiye&#8217;nin toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc sorgulayan tutum ve iddialar\u0131n\u0131n sona ermesi<\/li><li>1915 olaylar\u0131n\u0131n &#8220;soyk\u0131r\u0131m&#8221; oldu\u011fu karalama kampanyas\u0131n\u0131n sonlanmas\u0131<\/li><li>Da\u011fl\u0131k Karaba\u011f sorununun Azerbaycan&#8217;\u0131n duru\u015funa uygun bir \u00e7\u00f6z\u00fcm.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>M\u00fczakerelerin hedefi bunlar olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>14 Ocak 2022&#8217;de Moskova&#8217;da T\u00fcrkiye ve Ermenistan \u00f6zel temsilcileri &#8220;m\u00fczakereleri tam normalle\u015fme hedefiyle \u00f6n \u015fart olmaks\u0131z\u0131n s\u00fcrd\u00fcrme&#8221; hususunda mutab\u0131k kalm\u0131\u015f. Bilindi\u011fi gibi T\u00fcrkiye Ermenistan&#8217;\u0131n&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[55,54,56],"class_list":["post-5476","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-blog","tag-azerbaycan","tag-dis-politika","tag-ermenistan"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/oktayvural.com.tr\/api\/wp\/v2\/posts\/5476","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/oktayvural.com.tr\/api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/oktayvural.com.tr\/api\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oktayvural.com.tr\/api\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oktayvural.com.tr\/api\/wp\/v2\/comments?post=5476"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/oktayvural.com.tr\/api\/wp\/v2\/posts\/5476\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5477,"href":"https:\/\/oktayvural.com.tr\/api\/wp\/v2\/posts\/5476\/revisions\/5477"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/oktayvural.com.tr\/api\/wp\/v2\/media?parent=5476"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/oktayvural.com.tr\/api\/wp\/v2\/categories?post=5476"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/oktayvural.com.tr\/api\/wp\/v2\/tags?post=5476"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}