{"id":5677,"date":"2025-05-26T13:19:35","date_gmt":"2025-05-26T10:19:35","guid":{"rendered":"https:\/\/oktayvural.com.tr\/?p=5677"},"modified":"2025-05-26T13:19:35","modified_gmt":"2025-05-26T10:19:35","slug":"sol-soylem-din-milliyetcilik-sermaye-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/oktayvural.com.tr\/sol-soylem-din-milliyetcilik-sermaye-1\/","title":{"rendered":"Sol S\u00f6ylem: Din, Milliyet\u00e7ilik, Sermaye…(1)"},"content":{"rendered":"\n

Sosyalist Enternasyonal toplant\u0131s\u0131 CHP’nin ev sahipli\u011finde 24-25 May\u0131s’ta \u0130stanbul’da yap\u0131ld\u0131. Bu toplant\u0131da Z\u00fclf\u00fc Livaneli “Sa\u011f\u0131n silahlar\u0131 din, milliyet\u00e7ilik ve sermaye yani parad\u0131r ama solun tek bir silah\u0131 vard\u0131r o da k\u00fclt\u00fcr. Sa\u011f d\u00fcnyan\u0131n her yerinde ne yaparsa yaps\u0131n, Gramsci’nin de s\u00f6yledi\u011fi gibi k\u00fclt\u00fcrel hegemonyay\u0131 kuramayacakt\u0131r.”<\/em> demi\u015f. <\/p>\n\n\n\n

Bu ifadeyi fikri muhasebe yaparak analiz edelim… <\/p>\n\n\n\n

Z\u00fclf\u00fc Livaneli\u2019nin bu ifadesi, din ve milliyet\u00e7ili\u011fi sa\u011f\u0131n \u201csilahlar\u0131\u201d olarak tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, a\u00e7\u0131k\u00e7a din ve milliyet\u00e7ilik kar\u015f\u0131t\u0131 bir sol kavramsalla\u015ft\u0131rmaya dayanmaktad\u0131r. Bu yakla\u015f\u0131m, \u00f6zellikle 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n sek\u00fcler, enternasyonalist sol gelene\u011fiyle b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde \u00f6rt\u00fc\u015fmektedir. Livaneli’nin ifadelerinde din ve milliyet\u00e7ilik, do\u011frudan sa\u011f ideolojiyle \u00f6zde\u015fle\u015ftiriliyor. Kendisi de solu bunun kar\u015f\u0131s\u0131nda konumland\u0131r\u0131yor. Livaneli’nin ifadesinde sol, k\u00fclt\u00fcrle ili\u015fkilendirilen, dolay\u0131s\u0131yla ayd\u0131n, evrensel, etik ve sanatsal bir y\u00fcceli\u011fe sahip taraf gibi sunuluyor. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k sa\u011f, din, milliyet\u00e7ilik ve para gibi daha “ilkel” ve “manip\u00fclatif” ara\u00e7larla ili\u015fkilendiriliyor. <\/p>\n\n\n\n

\u00c7a\u011fda\u015f Bat\u0131 siyasi s\u00f6yleminde milliyet\u00e7ilik ve onunla ili\u015fkili terimler -ulusal ba\u011fl\u0131l\u0131klar, ulusal kimlik, ulusal duygular- genellikle ahlaki k\u0131namay\u0131 davet eden t\u00fcrden olumsuz nitelikler kazanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu yakla\u015f\u0131m, Bat\u0131l\u0131 ayd\u0131n solun kendi kendine kurdu\u011fu bir ahlaki \u00fcst\u00fcnl\u00fck kurgusunu yans\u0131t\u0131r. Ancak bu tav\u0131r, halk\u0131n geni\u015f kesimlerinin dindar ya da milliyet\u00e7i duygular\u0131n\u0131 d\u0131\u015flad\u0131\u011f\u0131nda, solun toplumsal ba\u011f kurma kapasitesini zay\u0131flat\u0131r. Asl\u0131nda bu da solun halktan uzakla\u015fmas\u0131, \u201celitist\u201d g\u00f6r\u00fclmesi gibi ele\u015ftirilerin kayna\u011f\u0131d\u0131r. Livaneli\u2019nin \u201ck\u00fclt\u00fcr\u201d dedi\u011fi e\u011fer sanatsal faaliyetler ise bu tan\u0131m sosyolojiyi, tarihi, sosyal de\u011ferleri g\u00f6remeyen k\u0131s\u0131r bir tan\u0131m olarak kal\u0131r. <\/p>\n\n\n\n

\u00d6zetle, Livaneli\u2019nin bu ifadesi sek\u00fcler, enternasyonalist, k\u00fclt\u00fcrelci bir solun g\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fcnden kurulmu\u015f ve din ile milliyet\u00e7ili\u011fi d\u0131\u015flayan bir sol kavramsalla\u015ft\u0131rmad\u0131r. Bu yakla\u015f\u0131m\u0131n sol i\u00e7erisinde tarihi vard\u0131r; ancak g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki k\u00fclt\u00fcrel, siyasal ve s\u0131n\u0131fsal \u00e7e\u015fitlili\u011fi kapsamada s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. \u00d6zellikle din\u00ee ve mill\u00ee kimliklerin toplumsal ya\u015famda derin etkileri oldu\u011fu toplumlarda, bu t\u00fcr indirgemeci kavramla\u015ft\u0131rmalar solun toplumsalla\u015fma kapasitesinin zay\u0131f olmas\u0131n\u0131n sebebidir. <\/p>\n\n\n\n

23 y\u0131ll\u0131k bir iktidar d\u00f6neminin hegemonyaya ula\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan da alternatifinin kendini bu eksende konumland\u0131rmas\u0131 ya da b\u00f6yle alg\u0131lat\u0131lmas\u0131na f\u0131rsat tan\u0131nmas\u0131 oldu\u011fu \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcnmeleri gerekir. Asl\u0131nda ele\u015ftirilmesi gereken din ve milliyet\u00e7ili\u011fi temsil etti\u011fi iddia edilen siyasetin bunlar\u0131 bir ara\u00e7 haline getirirken ama\u00e7, hedef ve eylemlerinin bunlarla uyumsuzlu\u011fudur. Bilin\u00e7li fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131 olmaks\u0131z\u0131n bunlar\u0131n ara\u00e7salla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. Ara\u00e7salla\u015ft\u0131rma, g\u00fcn\u00fcbirlik siyasal \u00e7\u0131kara paralellik kurarak bunlar\u0131 bug\u00fcn\u00fc \u00f6rtbas etmek kollektif bellekte yer alan mevcut unsurlar\u0131 g\u00fcncel siyasi \u00e7\u0131karlar i\u00e7in haks\u0131z veya hakl\u0131 kullanmakt\u0131r. <\/p>\n\n\n\n

Bu durumda da din ve milliyet\u00e7ili\u011fi red etmek de\u011fil ama\u00e7 ve hedeflerini iyi anlamak ve g\u00fcn\u00fcm\u00fczle ili\u015fkilerini sa\u011fl\u0131kl\u0131 kurmak gerekir. <\/p>\n\n\n\n

Milliyet\u00e7ilik zaman\u0131m\u0131z\u0131n en g\u00fc\u00e7l\u00fc ideolojisidir. Milliyet\u00e7ilik demokrasiyle ayr\u0131lmaz bir \u015fekilde ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r ve millet demokrasinin geli\u015febilece\u011fi tek zemini sa\u011flar.<\/p>\n\n\n\n

Livaneli’nin Sosyalist Enternasyonal’de kulland\u0131\u011f\u0131 bu ifadenin bir yanl\u0131\u015f\u0131 da din ve milliyet\u00e7ili\u011fin, do\u011frudan k\u00fclt\u00fcr kaynaklar\u0131 oldu\u011funu d\u0131\u015flamas\u0131d\u0131r. Hatta bir\u00e7ok toplumun k\u00fclt\u00fcrel kimli\u011finin olu\u015fmas\u0131nda belirleyici iki temel \u00f6gedir. Bu y\u00fczden din ve milliyet\u00e7ili\u011fi k\u00fclt\u00fcrden ba\u011f\u0131ms\u0131z ya da k\u00fclt\u00fcre kar\u015f\u0131t g\u00f6rmek, hem teorik hem de tarihsel olarak eksik bir yakla\u015f\u0131md\u0131r. <\/p>\n\n\n\n

Din, yaln\u0131zca metafizik bir inan\u00e7 sistemi de\u011fildir. Ayn\u0131 zamanda: Dil, m\u00fczik, mimari, edebiyat, g\u00fcndelik ya\u015fam pratikleri, ac\u0131 ve sevin\u00e7ler, bayramlar, giyim-ku\u015fam gibi pek \u00e7ok k\u00fclt\u00fcrel \u00f6genin ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131d\u0131r. Siyasal k\u00fclt\u00fcr\u00fc de etkilemektedir. Toplumsal haf\u0131za, ahlaki normlar ve etik sistemler genellikle din\u00ee kaynaklardan t\u00fcremi\u015ftir. Dolay\u0131s\u0131yla dine “k\u00fclt\u00fcr d\u0131\u015f\u0131” ya da “k\u00fclt\u00fcre kar\u015f\u0131” muamelesi yapmak, k\u00fclt\u00fcr\u00fcn tarihsel olu\u015fumunu anlamamak olur. <\/p>\n\n\n\n

Livaneli’nin milliyet\u00e7ili\u011fi k\u00fclt\u00fcrden ay\u0131klamas\u0131 asl\u0131nda Bat\u0131 ayd\u0131n\u0131n\u0131n milliyet\u00e7ili\u011fi \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k olarak g\u00f6ren \u00e7arp\u0131k bir zihniyetin ifadesidir. Bu ifade T\u00fcrkiye’de milliyet\u00e7ili\u011fin fikri temelinin \u0131rk ya da etnik de\u011fil k\u00fclt\u00fcr temelli oldu\u011funu g\u00f6z ard\u0131 etmektedir. Milliyet\u00e7ilik, \u00e7o\u011fu zaman ulus-devlet in\u015fas\u0131yla ili\u015fkilendirilse de, \u00f6z\u00fcnde bir k\u00fclt\u00fcrel kimlik in\u015fas\u0131 s\u00fcrecidir: Ortak tarih anlat\u0131s\u0131, kahramanlar, destanlar, bayrak, dil, mitoloji, folklor, m\u00fczik, yemek k\u00fclt\u00fcr\u00fc gibi \u00f6geler milliyet\u00e7ili\u011fin k\u00fclt\u00fcrel malzemesini olu\u015fturur. <\/p>\n\n\n\n

Modern ulus-devletler, halklar\u0131 “millet” h\u00e2line getirmek i\u00e7in geni\u015f \u00e7apl\u0131 k\u00fclt\u00fcrel faaliyetler y\u00fcr\u00fctm\u00fc\u015flerdir Milliyet\u00e7ilik, k\u00fclt\u00fcr\u00fc birle\u015ftirici bir ara\u00e7 olarak kulland\u0131\u011f\u0131 kadar, k\u00fclt\u00fcr\u00fcn kendisinden do\u011fmu\u015f bir siyasal harekettir. Milliyet\u00e7ilik, vatan\u0131 birli\u011fe kavu\u015fturmak i\u00e7in insan k\u00fctlelerinin din, aile, ahlak, irfan, tarih. dil ve edebiyat, sanat, hukuk, devlet, iktisat gibi… m\u00fcesseseler meydana getirmeyi; gaye birli\u011fine ve gelene\u011fe, \u00f6rfe sahip olmas\u0131n\u0131 sa\u011flamay\u0131 hedeflemi\u015ftir. Milliyet\u00e7ilik, vatan\u0131 sadece co\u011frafik bir yer de\u011fil; ge\u00e7mi\u015fi, k\u00fclt\u00fcr\u00fc ve de\u011ferleri ku\u015fatan bir fikirdir. <\/p>\n\n\n\n

Bu y\u00f6n\u00fcyle, milliyet\u00e7ili\u011fi k\u00fclt\u00fcre kar\u015f\u0131t de\u011fil, k\u00fclt\u00fcrle i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7mi\u015f bir fenomen olarak de\u011ferlendirmek gerekir. Livaneli\u2019nin ifadesinde “k\u00fclt\u00fcr”, daha \u00e7ok sanat, edebiyat, d\u00fc\u015f\u00fcnce ve y\u00fcksek estetik \u00fcretim ba\u011flam\u0131nda kullan\u0131l\u0131yorsa, bu tan\u0131m, k\u00fclt\u00fcr\u00fc sadece se\u00e7kinci, sek\u00fcler ve Bat\u0131l\u0131 de\u011ferlerle s\u0131n\u0131rl\u0131 g\u00f6rme anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 yans\u0131t\u0131yor. Oysa k\u00fclt\u00fcr, halk\u0131n g\u00fcndelik ya\u015fam\u0131ndaki anlam sistemleri, inan\u00e7lar, al\u0131\u015fkanl\u0131klar ve rit\u00fcellerle \u015fekillenen \u00e7ok katmanl\u0131 bir yap\u0131d\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla din\u00ee pratikler de, mill\u00ee semboller de bu k\u00fclt\u00fcr\u00fcn ayr\u0131lmaz par\u00e7alar\u0131d\u0131r. <\/p>\n\n\n\n

\u015e\u00fcphesiz insanlar\u0131n eylem hayat\u0131na bakarak, onlara iman bi\u00e7me pozisyonuna girmesinin \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda ya\u015fanan en \u00f6nemli tekfir\/\u00f6tekile\u015ftirme sorununun sadece bireysel de\u011fil k\u00fclt\u00fcrlere kadar nas\u0131l ula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 sorgulamak da gerekir. K\u00fclt\u00fcr\u00fc sadece sek\u00fcler ve entelekt\u00fcel \u00fcretimle s\u0131n\u0131rlamak yerine, halk\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 inan\u00e7, aidiyet ve gelenek d\u00fcnyas\u0131n\u0131 da k\u00fclt\u00fcrel alan\u0131n ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011fu kabul edilmelidir. <\/p>\n\n\n\n

Din ve milliyet\u00e7ilik, yaln\u0131zca siyasi ara\u00e7lar de\u011fil, toplumlar\u0131n kolektif k\u00fclt\u00fcrel belle\u011finin ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131d\u0131r. Bu iki olguyu k\u00fclt\u00fcrden d\u0131\u015flamak, sol d\u00fc\u015f\u00fcncenin k\u00fclt\u00fcrle ili\u015fkisini zay\u0131flatan ve onu ger\u00e7ek toplumsal dinamikleri anlayamaz h\u00e2le getiren bir zihniyetin yans\u0131mas\u0131d\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Sosyalist Enternasyonal toplant\u0131s\u0131 CHP’nin ev sahipli\u011finde 24-25 May\u0131s’ta \u0130stanbul’da yap\u0131ld\u0131. Bu toplant\u0131da Z\u00fclf\u00fc Livaneli “Sa\u011f\u0131n silahlar\u0131 din, milliyet\u00e7ilik ve sermaye yani parad\u0131r ama solun…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-5677","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-blog"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/oktayvural.com.tr\/api\/wp\/v2\/posts\/5677","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/oktayvural.com.tr\/api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/oktayvural.com.tr\/api\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oktayvural.com.tr\/api\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oktayvural.com.tr\/api\/wp\/v2\/comments?post=5677"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/oktayvural.com.tr\/api\/wp\/v2\/posts\/5677\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5678,"href":"https:\/\/oktayvural.com.tr\/api\/wp\/v2\/posts\/5677\/revisions\/5678"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/oktayvural.com.tr\/api\/wp\/v2\/media?parent=5677"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/oktayvural.com.tr\/api\/wp\/v2\/categories?post=5677"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/oktayvural.com.tr\/api\/wp\/v2\/tags?post=5677"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}